Trafna identyfikacja problemów (IP) związanych z gospodarowaniem wodami pozwala na zastosowanie odpowiednich programów działań, których wdrożenie będzie miało kluczowe znaczenie dla osiągnięcia bądź utrzymania co najmniej dobrego stanu wód oraz ekosystemów od wód zależnych. Ramowa Dyrektywa Wodna nie podaje definicji istotnych problemów gospodarki wodnej. Można przyjąć, że są to najważniejsze czynniki, które utrudniają osiągnięcie celów środowiskowych. Określenie istotnych problemów ma zatem na celu zidentyfikowanie i sklasyfikowanie najważniejszych problemów występujących w gospodarce wodnej oraz czynników powodujących ich występowanie, które mogą stać się przeszkodą lub utrudnić osiągnięcie celów środowiskowych wyznaczonych w art. 4 Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz ustawie Prawo wodne. Istotne problemy dotyczyć mogą również wszystkich innych aspektów, związanych z gospodarką wodną (np. ochrona przed skutkami wezbrań i suszy, ochrona terenów podmokłych itp.). W taki sposób możliwe jest stworzenie pełnego podejścia do gospodarki wodnej, uwzględniającego wszystkie aspekty w skali dorzecza. Lista istotnych problemów powinna skupiać się na priorytetach, a w rezultacie pozwolić na określenie dziedzin, w których działania naprawcze powinny zostać przeprowadzone w pierwszej kolejności.
Artykuł 119 ustawy Prawo wodne oraz Ramowa Dyrektywa Wodna w artykule 14 wskazuje na konieczność opracowania oraz przeprowadzenia konsultacji społecznych dokumentu dotyczącego przeglądu istotnych problemów gospodarki wodnej na obszarach dorzeczy. Zgodnie z tym wymogiem, w pierwszym cyklu planistycznym, opracowano w Polsce dokumenty dotyczące zarówno wskazania samych istotnych problemów jak i dokumenty służące przeprowadzeniu procesu konsultacji społecznych.
Przegląd istotnych problemów gospodarki wodnej w pierwszym cyklu planistycznym został opracowany jako dokument przedstawiający listy najważniejszych problemów związanych z gospodarowaniem wodami na obszarach dorzeczy wraz z katalogiem problemów, którym posłużono się przy formułowaniu poszczególnych list IP - wyjaśniającym tematykę. Przed poddaniem dokumentu konsultacjom społecznym traktowano dokument jako propozycję, którą po analizie wyników konsultacji uszczegółowiono i uzupełniono tworząc ostateczny dokument tj. Przegląd istotnych problemów gospodarki wodnej dla obszarów dorzeczy.