PROCES UDZIAŁU SPOŁECZEŃSTWA NA POZIOMIE REGIONALNYM

Mimo, że z artykułu 14 RDW wynika, że konsultacje społeczne są wymagane przy opracowywaniu planów gospodarowania na obszarach dorzeczy, a zatem na poziomie krajowym, to jednak, zgodnie z zapisami tego samego artykułu, należy zachęcać do czynnego zaangażowania społeczeństwa na każdym poziomie, na którym podejmuje się działania wdrożeniowe. Angażowanie społeczeństwa jedynie na poziomie dorzeczy, chociaż spełniłoby wymóg RDW, nie jest bowiem wystarczające dla uzyskania akceptacji społecznej dla procesu wdrożeniowego. Konieczne jest zaangażowanie ogółu społeczeństwa i stron interesów także na poziomach niższych, na których społeczeństwu bliższe są problemy z nim związane. W warunkach polskich działania planistyczne w zakresie gospodarowania wodami są realizowane na poziomie regionów wodnych (a w szczególnych wypadkach na niższych poziomach lokalnych np. gmin).
Proces udziału społeczeństwa na poziomie poszczególnych regionów wodnych koordynowany jest przez Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, jednak za jego organizację i prowadzenie odpowiedzialne są regionalne zarządy gospodarki wodnej. Poszczególne regionalne zarządy opracowały własne programy udziału społeczeństwa w planowaniu gospodarowania wodami z uwzględnieniem specyfiki obszaru działania. Jednocześnie zachowana jest spójność i jednolitość kluczowych rozwiązań organizacyjnych na poziomie regionalnym umożliwiająca porównywanie efektów tych działań i zestawianie ich dla obszarów dorzeczy.

Struktura organizacyjna 

W ramach struktury poszczególnych regionalnych zarządów gospodarki wodnej istnieją i aktywnie działają komórki zajmujące się opracowaniem, udostępnianiem i rozpowszechnianiem informacji oraz organizacją i prowadzeniem konsultacji społecznych na poszczególnych etapach sporządzania i aktualizacji planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy. W ramach działań tych komórek prowadzone są także edukacyjne i promocyjne działania wspierające proces wdrożenia RDW.

Narzędzia udziału społeczeństwa

Podstawowym źródłem informacji i komunikacji z uczestnikami procesu udziału społeczeństwa na poziomie regionalnym jest, podobnie jak na poziomie krajowym:
 

- Internet. Regionalne zarządy zamieszczają na swoich stronach aktualne informacje dotyczące prowadzonych działań i konsultowanych dokumentów na każdym etapie planowania, oraz dane kontaktowe wydziałów lub pracowników, u których można uzyskać dodatkowe informacje dotyczące udziału społeczeństwa. Na stronach internetowych regionalnych zarządów są także zamieszczane do pobrania konsultowane dokumenty. Na bieżąco na stronach internetowych zamieszczane są:

• dokumenty poddawane konsultacjom wraz z materiałami informacyjnymi (np. broszura, ankieta, plakat),
• prezentacje przedstawiane podczas konsultacji dokumentów,
• sprawozdania z przeprowadzonych działań i podsumowanie ich rezultatów,
• ostateczne wersje przekonsultowanych dokumentów opracowane po uwzględnieniu uwag zebranych w trakcie konsultacji,
• materiały informacyjne, promocyjne i edukacyjne (np. broszury, foldery, spoty reklamowe, wywiady) przedstawiające informacje na temat działań RZGW związanych z planowaniem gospodarowania wodami zgodnie z wymaganiami RDW oraz promujące zrównoważone korzystanie ze środowiska wodnego.

-  Media
- Materiały informacyjne. W ramach informowania o procesie planowania regionalne zarządy gospodarki wodnej rozpowszechniają na obszarze swojego działania materiały informacyjne (broszury, foldery, ulotki, plakaty) dotyczące postępu we wdrażaniu RDW, procesu planowania gospodarowania wodami, w tym o konsultacjach społecznych prowadzonych na poszczególnych etapach planowania dostarczone przez KZGW. Dodatkowo regionalne zarządy opracowują inne materiały, które zawierają szczegółowe informacje dotyczące procesu planowania i konsultacji w odniesieniu do specyfiki regionów wodnych. Materiały te rozpowszechniane są poprzez wysyłanie pocztą, udostępnianie w siedzibach regionalnych zarządów i ich jednostek terenowych, na spotkaniach konsultacyjnych, konferencjach, podczas wydarzeń plenerowych.
 

Podstawowymi narzędziami konsultacji społecznych na poziomie regionalnym są:
- Badania ankietowe służące pozyskiwaniu informacji o oczekiwaniach, preferencjach i możliwościach różnych grup respondentów, a także o poziomie akceptacji społecznej dla planowanych rozwiązań. Podstawą badań ankietowych jest kwestionariusz, opracowywany na poziomie krajowym przez KZGW. Na każdym etapie planowania regionalne zarządy gospodarki wodnej prowadzą badania ankietowe zgodnie z planem uzgodnionym przez grupę ds. KS uwzględniającym wyznaczenie proporcjonalnej dla regionów wodnych reprezentatywnej próby losowej, z uwzględnieniem specyfiki regionów wodnych. Badania ankietowe dają możliwość indywidualnego spojrzenia na konsultowaną tematykę. Ich zaletą jest możliwość dotarcia do szerokiego grona odbiorców.
- Spotkania konsultacyjne.  W ramach procesu konsultacji społecznych regionalne zarządy gospodarki wodnej organizują i prowadzą spotkania  mające na celu pozyskanie uwag i opinii na temat konsultowanych dokumentów. Narzędzie to nie jest obligatoryjne, jednak wszystkie regionalne zarządy uznały je za istotne. Spotkania konsultacyjne pozwalają na szeroką dyskusje omawianych tematów w gronie zróżnicowanych grup interesu. Dzięki temu pozyskiwane uwagi oparte są o kompromis pomiędzy tymi środowiskami. Spotkania konsultacyjne są także dobrą okazją do rozpowszechniania materiałów informacyjnych.
Czynne zaangażowanie na poziomie regionalnym realizowane jest poprzez:
- Włączenie w proces sporządzania i aktualizacji planów gospodarowania wodami Rad  Gospodarki Wodnej Regionów Wodnych, powołanych zgodnie z art. 100 ustawy - Prawo wodne jako organy opiniodawczo – doradcze Dyrektorów RZGW.
W skład każdej z Rad Regionu wchodzi (w myśl art. 100 ust. 3 ustawy - Prawo wodne) 30 członków zgłaszanych przez organy samorządu terytorialnego, organizacje gospodarcze, rolnicze, rybackie oraz społeczne związane z gospodarką wodną, a także zakłady korzystające z wód oraz właścicieli wód nienależących do Skarbu Państwa. Dzięki temu charakteryzują się określoną reprezentatywnością społeczną w odniesieniu do obszaru danego regionu wodnego. Zgodnie z ustawą - Prawo wodne (art. 100 ust. 2 pkt 3) jednym z zadań RGWRW jest wydawanie opinii do projektów planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy, co uzasadnia konieczność wykorzystania funkcjonujących Rad jako instrumentu niezbędnego do właściwego przeprowadzenia procesu udziału społeczeństwa w Polsce.
- Powołanie i włączenie w proces sporządzania i aktualizacji planów gospodarowania wodami Komisji ds. Udziału Społeczeństwa.
Celem uzyskania zaangażowania szerszego kręgu społeczeństwa w proces otwartego planowania gospodarowania wodami i tym samym celem zwiększenia stopnia reprezentatywności w skali regionu poszczególnych rad gospodarki wodnej w 2006 roku utworzono - zgodnie z art. 100 ust. 6 ustawy - Prawo wodne - Komisje ds. Udziału Społeczeństwa. W skład każdej z Komisji wchodzi 20 osób (w przypadku RZGW w Warszawie - do 50 osób), z czego 5 osób wyłonionych jest z Rad Regionów. Zadaniem tak wybranych przedstawicieli jest prezentowanie wyników prac Komisji na posiedzeniach Rad Regionu oraz zapewnienie dwustronnego przepływu informacji pomiędzy Radą a Komisją. W celu zwiększenia reprezentatywności społecznej pozostały skład osobowy każdej z Komisji wybrany został spośród szerokiej listy instytucji, organizacji i stowarzyszeń działających na obszarze działania poszczególnych rzgw w taki sposób, by zachowana została równowaga pomiędzy użytkownikami wód (komercyjnymi i publicznymi, różnych sektorów gospodarki), administracją rządową i samorządową oraz organizacjami pozarządowymi reprezentowanymi łącznie w Radzie i Komisji. Przy wyborze członków Komisji zwracano również uwagę na „reprezentację obszarową”, tak by członkowie Rady i Komisji reprezentowali organizacje i instytucje działające w różnych częściach obszaru działania RZGW w Krakowie. Zrównoważona reprezentacja różnych grup interesu zapewnia przejrzystość i efektywne uczestnictwo zainteresowanych stron.