III KRAJOWE FORUM WODNE

III Krajowe Forum Wodne odbyło się 25-26 marca 2009r. Jego głównym celem była wymiana poglądów różnych środowisk zainteresowanych gospodarką wodną na temat projektów planów gospodarowania wodami dla obszarów dorzeczy.

W Forum uczestniczyło 276 osób. Wśród uczestników byli przedstawiciele różnych grup społecznych zajmujący się gospodarką wodną, jak również osoby reprezentujące Ministerstwo Środowiska, Ministerstwo Infrastruktury, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska oraz przedstawiciele Litwy i Czech.

W pierwszej części Forum uczestnikom zaprezentowano:

• „Podsumowanie działań zrealizowanych w pierwszym cyklu planistycznym”- zakres prac i analiz zrealizowanych w całym cykl planistycznym,
• „Działania wykorzystane w I i II turze konsultacji społecznych i ich efekty” - rola i przebieg procesu dotychczasowych konsultacji społecznych,
• „Plany gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy w Polsce” - zakres dokumentu na przykładzie obszaru dorzecza Wisły.

Druga część spotkania prowadzona była w formie dyskusji dotyczących działań podsumowanych w projektach planów gospodarowania wodami, w następujących grupach tematycznych:

• Grupa 1a – Programy działań podejmowane w celu ograniczenia presji wynikających z punktowych źródeł zanieczyszczeń na obszarze dorzecza Wisły oraz dorzeczy międzynarodowych: Dniestru, Dunaju, Jarftu, Niemna, Pregoły i Świeżej
• Grupa 1b – Programy działań podejmowane w celu ograniczenia presji wynikających z punktowych źródeł zanieczyszczeń na obszarze dorzecza Odry oraz dorzeczy międzynarodowych: Łaby i Ücker
• Grupa 2 – Programy działań podejmowane w celu ograniczenia presji wynikających z obszarowych źródeł zanieczyszczeń na obszarach dorzeczy w Polsce.
• Grupa 3a – Programy działań z zakresu kształtowania stosunków wodnych i ochrony ekosystemów od wód zależnych (w tym morfologia i zachowanie ciągłości biologicznej cieków) na obszarze dorzecza Wisły oraz dorzeczy międzynarodowych: Dniestru, Dunaju, Jarftu, Niemna, Pregoły i Świeżej.
• Grupa 3b – Programy działań z zakresu kształtowania stosunków wodnych i ochrony ekosystemów od wód zależnych (w tym morfologia i zachowanie ciągłości biologicznej cieków) na obszarze dorzecza Odry oraz dorzeczy międzynarodowych: Łaby i Ücker.
• Grupa 4 – Działania związane z edukacją i informacją w zakresie gospodarki wodnej.
• Grupa 5 – Analiza ekonomiczna korzystania z wód, polityka opłat za wodę.
• Grupa 6 – Programy działań związane z zagospodarowaniem przestrzennym oraz z aspektami organizacyjno – prawnymi.

Po zakończonych pracach w grupach tematycznych uczestnicy mieli możliwość wspólnie dyskutować konsultowane dokumenty.

Najczęściej pojawiającym się tematem dyskusji była kwestia kształtowania świadomości ekologicznej społeczeństwa. Zwracano między innymi uwagę, że przekazanie wiedzy to jedynie początek etapu edukacji, natomiast zamierzone efekty edukacji osiąga się dopiero poprzez „zbliżenie do problemu”, przykładowo poprzez obserwację (edukacja nad/na wodzie). Zwrócono także uwagę, że prowadzone od 15 lat działania edukacyjne w zakresie ochrony środowiska nie przynoszą efektów. Skutkiem takiej sytuacji może być fakt, że przed 10-cioma laty ochrona środowiska była traktowana jako jeden z naczelnych problemów, a w obecnej chwili jej ranga zmalała. Ponadto edukacja ekologiczna przypisana szkołom i organizacjom pozarządowym nie jest odpowiednio realizowana. Szkoły nie wykorzystują przygotowanych programów w ramach przedmiotowej ścieżki edukacji ekologicznej, z kolei organizacje nie posiadają odpowiednich środków na przeprowadzenie właściwych szkoleń. Zdaniem uczestników jedynie wypracowany przez KZGW wspólnie z przedstawicielami organizacji pozarządowych system edukacji poprawiłby zwiększenie świadomości ekologicznej wśród społeczeństwa. System edukacji powinien zostać według uczestników wsparty zintegrowaną strategią polityki informacyjnej, umocowanej przy KZGW. Strategia wyznaczałaby zakres obiegu informacji i edukacji, co w konsekwencji prowadziłoby do wzrostu świadomości społeczeństwa. Strategia wyznaczałaby również sposoby współpracy z mediami, bez których kształtowanie świadomości nie może odnieść sukcesu.

Dość często poruszaną kwestią w trakcie dyskusji była również polityka wodna. Podkreślano, iż w Polsce brakuje polityki gospodarki wodnej, która określałaby m.in. kierunki rozwoju inwestycyjnego w zakresie gospodarki wodnej, źródło finansowania inwestycji, a przede wszystkim wskazywałaby podmiot instytucjonalny, który ma zajmować się szeroko rozumianą gospodarką wodną. W kontekście polityki wodnej dyskutowano przygotowywaną Strategię Gospodarki Wodnej, która według części uczestników Forum nie reprezentuje zdania większości społeczeństwa, które żyje nad rzekami. Dość duża grupa uczestników postulowała, by Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej nie podlegał Ministerstwu Środowiska, ale Premierowi, gdyż środowisko i gospodarka mają sprzeczne interesy. Gospodarka wodna powinna być według tych uczestników niezależna.

W odpowiedzi na takie postulaty, przedstawiciele środowisk ekologicznych podkreślali, że rozwój gospodarki, w tym żeglugi i energetyki wodnej są bardzo istotne, ale pod warunkiem, że inwestycje te nie spowodują pogorszenia stanu wód i ekosystemów od wód zależnych. Sygnalizowano, że bardzo ważna jest również integracja różnych środowisk w celu wypracowania wspólnej koncepcji rozwoju żeglugi. Aby wypracować wspólną koncepcję, powinno się zainicjować otwarte rozmowy między Ministerstwem Środowiska, Ministerstwem Infrastruktury i Ministerstwem Rozwoju Regionalnego. Podkreślano, że przy rozwiązywaniu problemów powinniśmy kierować się rozsądkiem i szeroko pojętym interesem wszystkich mieszkańców.

Uczestnicy III KWF zwracali także uwagę na występowanie trzech podstawowych problemów które mogą utrudnić realizację zaplanowanych działań naprawczych. Do problemowych zagadnień należą: brak w konsultowanych dokumentach jednoznacznego zdefiniowania określeń i pojęć oraz brak jasno zdefiniowanych problemów. Sygnalizowano, że brak planów zagospodarowania przestrzennego będzie istotnym problemem przy wdrażaniu zaplanowanych działań.