Udział społeczny jest potrzebny przede wszystkim w celu osiągnięcia założonych celów środowiskowych gospodarowania wodami, w tym osiągnięcia przed rokiem 2015, a następnie utrzymania dobrego stanu wód.
Osiągnięcie dobrego stanu wód i środowiska wodnego w perspektywie roku 2015 oznacza niewątpliwą korzyść dla wszystkich mieszkańców. Jednak osiągnięcie tego celu wiąże się z kosztami, które będą udziałem wszystkich korzystających z wód. Stąd też do pełnego wdrożenia planów konieczna będzie akceptacja społeczna dla przewidzianych w nich rozwiązań, a akceptacja ta będzie tym większa, im większe będzie zaangażowanie mieszkańców w tworzenie tych rozwiązań i im większy będą mieli wpływ na podejmowane decyzje.
Udział społeczny stanowi zatem pomoc w uzyskaniu akceptacji społecznej dla założonych planów i większego zaangażowania w ich opracowywanie i wdrożenie. Jest sposobem na usprawnienie procesu podejmowania decyzji poprzez zapewnienie, że decyzje te podejmowane są w oparciu o wspólną wiedzę, doświadczenie i naukowe dowody, oraz że podejmowane decyzje uwzględniają opinie i doświadczenie tych, którzy odczują skutki prowadzonej gospodarki wodnej.
Udział społeczny pozwala na wypracowanie długoterminowych, akceptowalnych społecznie rozwiązań związanych z planowaniem w dorzeczu, co pozwala na uniknięcie potencjalnych konfliktów związanych z wdrażaniem planów.
Dobrze zaplanowany i prowadzony udział społeczny może przynieść następujące, potencjalne korzyści:
Ze społecznego punktu widzenia udział zainteresowanych grup i użytkowników wód w procesie podejmowania decyzji jest realizacją prawa obywateli do inicjowania oraz uczestniczenia w planowaniu lub programowaniu rozwoju własnego otoczenia (lub przynajmniej bycia informowanym o takich planach). Nie bez znaczenia jest również fakt, że udział społeczeństwa jest dla różnych grup użytkowników "szkołą" pozwalającą zrozumieć lepiej interesy innych grup i konieczność kompromisu. Pełni więc istotną rolę edukacyjną. Udział społeczeństwa to: